اسراء : 44 بنا بر اين بايد گفت همه چيز نسبت به خدا شعور دارد و خدا را تسبيح مىكند و او را ميشناسد ، و تقسيم موجودات به زنده و مرده نسبت بما است نه نسبت به خدا . * ( وَسَخَّرْنا مَعَ داوُدَ الْجِبالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَ . . . ) * انبياء : 79 كوهها را مسخّر كرديم كه با داود تسبيح ميكردند همچنين مرغان . * ( أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الله يَسْجُدُ لَه مَنْ فِي السَّماواتِ وَمَنْ فِي الأَرْضِ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ وَالنُّجُومُ وَالْجِبالُ . . . ) * حج : 18 آيا ندانسته‌اى كه آنكه در آسمانها و زمين است و همچنين آفتاب و ماه و ستارگان و كوهها به خدا سجده ميكنند . * ( وَلَقَدْ آتَيْنا داوُدَ مِنَّا فَضْلًا يا جِبالُ أَوِّبِي مَعَه ) * سباء : 10 * ( إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبالَ مَعَه يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَالإِشْراقِ ) * ص : 18 . آيات شريفه در تسبيح كوهها و هم آواز شدن با داود صريحاند ولى آيا صداى تسبيح آنها را ديگران هم غير از داود مىشنيدند و ميفهميدند ؟ خدا ميداند ، آيهء * ( لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَه خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ الله ) * حشر : 21 راجع بشعور و درك كوهها نسبت به خدا كاملا روشن است و لازم نيست بگوئيم : اگر قرآن بكوه نازل ميشد و مانند بشر درك و شعور ميداشت خاشع و متصدّع ميشد . ما نمىتوانيم موجودات خدا را نسبت به خدا كور و كر و لال بدانيم حال آنكه آيهء امانت ميگويد آنها از قبول امانت خوددارى كرده و ترسيدند ، اين بيان فقط در بارهء ذى شعور گفته مىشود آيه اين است * ( إِنَّا عَرَضْنَا الأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَالْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَأَشْفَقْنَ مِنْها وَحَمَلَهَا الإِنْسانُ إِنَّه كانَ ظَلُوماً جَهُولًا ) * احزاب : 72 و جملهء * ( وَلكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ) * در سورهء اسراء مىرساند كه تسبيح آنها براى ما قابل درك نيست و اگر تسبيح تكوينى و دلالت اثر بر مؤثّر باشد آن قابل فهم و درك است پس تسبيح آنها نوع ديگرى است .